Cztery zasady Chadō - wa, kei, sei, jaku, czego uczy nas Droga Herbaty

Cztery ideogramy, aby utrzymać życie

Chadō (茶道, „droga herbaty”) nie ogranicza się do przygotowywania i picia matchy. Jest to praktyka kodyfikowana, przekazywana od XVI wieku, w której każdy gest - od powitania gościa po schowanie łyżki - jest okazją do ćwiczenia pewnej jakości obecności. Mistrz Sen no Rikyū (1522-1591), który ustalił najprostszy styl ceremonii w stylu wabi-cha, przyczepił do niej cztery zasady, które od tamtego czasu są uważane za jej podstawę etyczną: 和 wa (harmonia), 敬 kei (szacunek), 清 sei (czystość), 寂 jaku (spokój). W języku japońskim mówi się o wakei-seijaku (和敬清寂). Cztery znaki, które można czytać osobno - i żyć razem.

和 - Wa, harmonia

Wa oznacza zgodę między istotami i rzeczami. W pokoju herbaty to zaczyna się bardzo wcześnie: gospodarz przygotowuje przestrzeń, dostosowując kwiaty do pory roku, misę do tematu dnia, światło do momentu. Nic nie stara się błyszczeć samodzielnie. Nie wybiera się najpiękniejszej misy; wybiera się tę, która pasuje - do gościa, do pory roku, do ciszy listopada lub upałów sierpnia.

Ta harmonia nie jest fuzją. Każdy zachowuje swoje miejsce - gospodarz pozostaje gospodarzem, gość pozostaje gościem, czajnik nie naśladuje kwiatu. Wa, to ten sposób dostosowywania się bez tłoczenia. W domu można to praktykować nawet przed wyjęciem misy: spojrzeć na stół, usunąć zbędny przedmiot, pozostawić dwie lub trzy rzeczy, aby oddychały.

敬 - Kei, szacunek

Szacunek, który kultywuje Chadō, nie jest ani ceremonialny, ani odległy: jest to konkretna uwaga. Szanowanie misy polega na trzymaniu jej w dwóch rękach. Szanowanie gościa polega na pokazaniu mu ozdobionej strony misy. Szanowanie gestów starych polega na powtarzaniu tego samego ruchu łyżki, aż ciało pozna jego miarę.

Sen no Rikyū nauczał, że niski wejście (nijiriguchi) zmuszało wszystkich - samurajów i chłopów - do pochylenia się, aby wejść. W środku nie ma rang. Szacunek tam się dawał poziomo. To jest subtelne nauczanie na temat tego, co znaczy być grzecznym, gdy usuniesz dekorum: zrobić miejsce dla drugiego, bez hierarchizacji.

清 - Sei, czystość

Sei, to czystość - ale rozumiana jako sztuka. Przed ceremonią gospodarz czyści ogród, wyciera kamienie ścieżki (roji), płucze misy, składuje ręczniki. To czyszczenie nie jest przygotowawcze: jest już częścią ceremonii. Nie czyści się, aby być gotowym - czyści się, aby zrobić siebie, dostępnym.

Ta czystość nie ma nic wspólnego z moralnością. Jest bliżej pojęcia „tego, co już nie przeszkadza”. Ręcznik złożony z troską, czajnik wycierany wewnątrz, myśl złożona przed wejściem: wszystko to należy do tego samego gestu. W domu praktyka zaczyna się od blatu kuchennego przed przygotowaniem herbaty - nie dlatego, że trzeba być bez zarzutu, ale dlatego, że jasność przestrzeni tworzy jasność uwagi.

寂 - Jaku, spokój

Jaku jest najtrudniejszy do przetłumaczenia. Można go rozumieć jako „spokój”, „pokój”, ale także z niuansem głębszym, bliskim ciszy wielkich zimowych krajobrazów: pokój, który nie jest brakiem hałasu, ale pełną obecnością. Jest to owoc trzech pierwszych zasad. Kiedy harmonia jest dostosowana, szacunek jest żywy, a czystość jest złożona, cisza, która pozostaje, nie jest pusta - jest zamieszkana.

Wiele praktykujących mówi, że jaku nie jest czymś, czego się szuka: to co przychodzi, prawie niezauważone, gdy wystarczająco się pracowało nad trzema innymi. Trochę jak wtedy, gdy przestajemy biec za snem i on przychodzi.

Co droga herbaty może nam przypomnieć

Można żyć, nigdy nie trzymając chasen (wiór do matchy). Ale te cztery słowa, gdy je się pozostawi do namaczania, różnie barwią wiele prostych gestów: podawanie kawy komuś, przygotowywanie stołu dla dwóch, sprzątanie przed przyjęciem. Przypominają, że sztuka życia nie musi być spektakularna, aby być wymagająca. Wystarczy, aby gest był wykonany - naprawdę wykonany, do końca - z myślą, że drugi, rzecz, moment, zasługują na to, abyśmy byli tam całymi.

Tradycja przekazuje, że Rikyū podsumowywał ceremonię herbaty w kilka słów: podgrzać wodę, przygotować herbatę, poprawnie. Poprawność, tutaj, nie ma nic nudnego: jest miejscem, gdzie wakei-seijaku znajduje swoje ciało.